gelen zahirî farklılık ise yaşanan olayların ve toplumun geçirdiği siyasî-sosyal değişikliklerin gerektirdiği uygulama farkıdır. Bir başka ifadeyle, Bediüzzaman Hazretleri, şaşmaz prensip ve ölçüleri hangi devirde, nasıl bir siyasî tavrı gerektiriyorsa, öyle davranmıştır. Bu durum, onun canlı, hareketli tam anlamıyla hazmedilmiş ve her şart altında uygulama imkanı olabilen değişmez kriterlere sahip olduğunu ve ona göre hareket ettiğini vurgulamaktadır.
Elinizdeki eser Bediüzzaman’ın siyasî tesbitlerini ortaya koymak maksadıyla yedi bölüm halinde hazırlanmıştır. Bölümler arasında tarih sıralamasına göre bir irtibat gözetilmekle beraber, her bölüm kendi içinde mevzulara göre tanzim edilmiştir. Tarihî sıralamanın tercih edilmesinde en önemli sebep, söz konusu dönemlerin toplumsal ve siyasî değişikliklerin bâriz bir şekilde cereyan ettiği dönemler olması hasebiyle siyasî ölçülerin uygulanmasındaki benzerliklerin ve farklılıkların daha açık görülmesi gerektiğidir.
Birinci Bölüm, Bediüzzaman Hazretlerinin o zamanın anayasal parlamenter sistemi olan meşrûtiyet hakkındaki görüşlerini ve Şeriatın idarî yapılanmaya ait esasları ile kurduğu paralellikleri ele almaktadır. İkinci Bölüm ise, iki buçuk yıl süren esaretinden sonra İstanbul’a geldiğinde karşılaştığı konjonktür içinde yer alan siyasî tavrını ortaya koymakta ve din adına yapılan siyasetle ilgili önemli ölçüler ihtiva etmektedir. Üçüncü Bölümde T.B.M.M. hükûmeti tarafından