Şöyle bir mukâyese yapabiliriz: Üstad-ı Azamla (hâşâ, mason üstâdı değil) muâsır olan büyük adam ve Hindistan’ın kurtuluş rehberi Mahatma Gandi. Biri, Ingiliz ceberûtuna, Ingiliz emperyalizmine ve onun korkunç istilâ ve istismârına başkaldırmış ve yıllarca büyük dâvâsına hizmet ederek Ingiltere’nin bütün haşmet ve kudretini, azîm irâdesi önünde âciz ve meflûç bir hale getirmiştir. Bizim bu tipte yetiştirdiğimiz büyük insanın mücâdele ve mesâi hayatı ve şekli, birincisine çok benzemekle beraber, fazla olarak ona Cenâb-ı Hakkın bahş buyurduğu Müslümanlık ve îman nûru da kendi ziyâsını güneş gibi Islâm iklimlerine ve diyardan diyara aşırıp götürmüştür.
Arada sadece büyük ve şâyân-ı esef bir fark vardır.
Bu fark birincisine dört yüz milyona yakın bir insan topluluğunun gösterdiği sarsılmaz inanç, hürmet ve bağlılık... Bizimkine karşı da-mahdut bile olsa-bâzı asâlet fukarâsı soysuzların açığa vuran istihfaf ve sinsi hücumları.
Yâ Rabbî! Neden bizi böyle her kıymet ve fazîleti paçavraya döndürecek kadar pespâyeleştirdin? Biliyoruz, sana karşı günahımız çok büyüktür. Yeter yâ Ilâhî, yeter bu sukut bize!