bir manası, hemze ile
’den ikinci manası irade edilir. Çünkü, müsavatın medarı ya adem-i faydadır veya mucibin adem-i vücududur.
Sual
: İstifham şekliyle müsavatı ifade etmekte ne mana vardır?
Cevap
: Yapmış olduğu fiilinde bir faydası olmayan muhatabın fiilinin faydasız olduğuna latif ve mukniane bir vecihle ikaz edilmesi ancak istifham ile olur ki, muhatap, fiilini düşündükten sonra, kötü neticesini nazara alarak kalbi mutmain olsun.
Sual
:
kelimesi inzar ve adem-i inzardan mecaz ise, aralarındaki alaka nedir?
Cevap
: İstifhamın müsavatı tazammun etmesidir. Zira istifham eden adamın bilgisine göre vücut ile adem mütesavidir. Maahaza bu gibi istifhamlara verilen cevaplar, alelekser şu müsavat-ı zımniye ile verilir.
Sual
: Mazi sigasıyla inzardan yapılan tabir neye işarettir?
Cevap
: İkinci ve üçüncü inzarlara lüzum kalmadığına işarettir. Yani "Yaptığın inzar fayda vermedi, bundan sonra da faydasız kalır."
Sual
: İnzar etmemekte faydanın bulunmaması zahirdir.
* kaydında ne fayda vardır?
Cevap
: Sükut etmek, bazan muhatabın insafa gelip matlup işe muvafakatine sebep olur.
Sual
: Kur’an-ı Kerim, başka makamlarda terhibden sonra tergib de yaptığı halde, burada tergibi terketmiştir. Esbabı nedir?
Cevap
: Küfür makamına, ancak terhib ve tahvif münasiptir. Hem de küfür gibi mazarratları def etmek, Cenneti kazanmak gibi menfaatlerin celbinden daha evla ve daha tesirlidir. Maahaza, buradaki terhib, tergibi de andırıyor. Çünkü, inzar ve adem-i inzarı gören hayal, zıddiyet münasebetiyle, derhal tebşir ve adem-i tebşire intikal eder.
Azizim! Herbir hükmün başka şeylere hizmet eden çok manaları olduğu ve herbir hükümden takip edilen gizli maksatlar bulunduğu ve bu kelamın da Hazret-i Muhammed’e (a.s.m.) işaret eden manaları olduğu gibi, küfrü takbih etmek maksadıyla büyük bir ölçüde tenkiratta bulunmuştur. Ezcümle, Peygamber Aleyhissalatü
* Uyarmasan da...