İDDİANAMEYE KARŞI ÎTİRAZNAMEM
Ey heyet-i hakime ve ey müdde-i umûmî! Bu iddianamede sebeb-i ittihamım herbir maddeye karşı, istintak dairesinde zaptınıza geçen müdafaatıma cevapları vardır. Husûsan, "Son müdafaatım" namındaki otuz beş sahifelik bir müdafaanameyi, îtiraz yerine, size takdim ediyorum. Bu noktaya nazar-ı adalet ve insafı çevirmek için derim ki:
On seneden beri Isparta vilayetinde, mazlum bir sûrette, tazyik altında asayiş-i dahiliye ve emniyet-i umûmiyeye zarar verecek hiçbir emare, hiçbir tereşşuhat olmadığı halde, emniyet-i dahiliyeyi ihlal etmek teşebbüsü ile ittiham edilmekliğime hangi insaf, hangi vicdan müsaade eder? Eğer yüz altmış üçüncü madde-i kanuniye manası bizim hakkımızda da vech-i tatbiki gibi mana verilse o vakit başta Diyanet Riyaseti, bütün imamlar, hatipler ve vaizlere teşmil etmek lazım gelir. Çünkü, hayat-ı dîniyeyi telkin etmekte onlarla beraberiz. Eğer telkinat-ı dîniye, emniyet-i dahiliyeyi, mutlaka ihlal etmek gibi manasız bir fıkir ileri sürülse, umûma şamil olur. Evet, benim, onların fevkınde bir cihet var ki; o da katiyetle, şüphesiz, şeksiz hakaik-ı îmaniyeyi izah etmektir. Bu ise, farz-ı muhal olarak, umum ehl-i dîne bir îtiraz gelse, bu hal bizi îtirazdan kurtarmaya vesîle olur. Benim hakkımda bu kadar tahkikatla beraber daha tesbit edilmeyen ve tesbit edilse de, adalet-i hakîkiye noktasında bir suç teşkil etmeyen ve bir suç teşkil etse de, yalnız beni mes’ul eden bir madde yüzünden, yirmi kadar masum ve bîgünah kimseleri çoluk çocuğundan, işinden alıkoyup hapiste perişan etmek, elbette adliyenin nazar-ı adaletine uygun gelmez. Benim ile edna bir teması bulunan çok bîçare masumlar, tevkif ile mühim zararlara dûçar oldular.
Şark hadisesi münasebetiyle nefyedilmem, iddianamede iştiraki ihsas ettiği cihetle cevap veriyorum ki: Hükûmetin dosyalarında, benim künyem altında hiçbir meşrûhat yoktur; sırf ihtiyat yüzünden nefyedildiğim, hükûmetçe sabit olmuştur. Ben, o zaman da, şimdiki gibi münzevî yaşıyordum. Bir dağın mağarasında, bir hizmetçi ile yalnız otururken, beni tutup, on sene bilasebep, müracaat etmediğim için, dokuz sene bir köyde, bir sene de Isparta’da ikamete mahkûm edip, ahirinde bu musîbete giriftar ettiler.